thơ ca Tây Ninh... (tiếp theo)



 
        VĂN NGHỆ SĨ ĐI THỰC TẾ VÀM CỎ ĐÔNG.

c) Thời kỳ 1945 - 1975:

Thời kỳ này tạm chia thơ ca Tây Ninh trong kháng chiến và trong vùng tạm chiếm ( Chính quyền Sài Gòn).

+ Thơ ca trong kháng chiến: Như hầu hết các văn nghệ sĩ Cách mạng hầu hết đều rút vào bí mật hoặc tập trung vào căn cứ với nhiệm vụ hàng đầu là xây dựng căn cứ cách mạng chống Mỹ cứu nước.

Tiểu ban Văn nghệ thuộc căn cứ TW Cục tập trung các Văn nghệ sĩ cách mạng ở miền Nam và của miền Bắc chi viện những cây bút của Tây Ninh thành danh trên lĩnh vực thơ ca không nhiều nhưng các văn nghệ sĩ Tây Ninh làm thơ có các ông như Bảy Dũng Ba Phát Tư Văn Xuân Quang Xuân Thới...Nhà thơ Hoài Vũ ( quê Long An) có những bài thơ về sông Vàm Cỏ Đông được phổ nhạc và được mọi người ưa thích. Nhiều bài thơ trong lúc này là tuyên truyền cho chủ trương đường lối giải phóng dân tộc của Mặt trận giải phóng miền Nam số còn lại nằm ở dạng bản thảo trong sổ tay của các văn nghệ sĩ kháng chiến.

+ Thơ ca vùng tạm chiếm:

Ở Tây Ninh dưới chế độ Sài Gòn có Đạo Đức Văn Đàn do ngài Cao Tiếp Đạo bút tự Huyền Quang Chánh Đức thành lập vào năm 1950 hoạt động hai năm thì ngưng. Năm 1957 ngài bảo pháp Nguyễn Trung Hậu phục hồi sinh hoạt của Văn Đàn Đạo Đức.

Những người Tây Ninh làm thơ lớp sau như : Hi Đạm Nguyễn Hữu Trí Lâm Tuyền Võ Trung Nghĩa Hàn Y Nguyễn Ngọc Diệp Ngữ pháp Nguyễn Văn Tâm...

Các nhà thơ Phan Yến Linh Từ Trẩm Lệ Yên Giang Nguyễn Khắc Chánh đều có những tác phẩm riêng thơ xuất hiện nhiều trên báo chí ở Sài Gòn. Nhà thơ Thái Phong với thi phẩm thơ "Linh Sơn thắng cảnh" xuất bản năm 1968 Yên Giang Nguyễn Khắc Chánh với tập "Mưa phổi" xuất bản năm 1969 Trường Anh với thi phẩm " Mưa đêm nay" xuất bản năm 1964 được giới văn chương Sài Gòn đánh giá cao về chất lượng nghệ thuật bên cạnh là bút nhóm "Đất Lành" với những tên tuổi: Hưng Huyền Thảo Anh Bảo Tồn Phi Yến Thái Thường Thuần Khiết...cùng các cây viết độc lập khác như Phan Phụng Văn Võ Phụng Kiều Linh Hữu Thái Châu Hoài Trinh Thanh Việt Thanh Thẩm Thệ Hà Vân Đằng Tinh Sắc Lan Chi v.v... Những nhà thơ này hầu hết đã mất số còn lại tuổi đời đã vượt "Cổ lai hy"!

Bên cạnh là những cây viết ở độ tuổi thanh xuân với các Thi văn đoàn bút nhóm "Động đất" "Đất đứng" " Thi văn đoàn Trăng núi Điện" với các cây viết Sa Chi lệ Phương Đình Mai Duyên Căn Hoàng Hương Trang Sa Mạc Linh Vũ Anh Sương Dạ Sầu Vĩnh Thụy Trần Thế Hòa Bình Vũ Miên Thảo Nguyễn Quốc Nam...

Phần lớn người làm thơ trong thời kỳ này ở Tây Ninh thành phần nhân sĩ quan chức đã ít đi phần đông là giáo viên học sinh sinh viên có người là quân nhân công chức của chế độ Sài Gòn. Ngoại trừ những tập thơ đã đứng được trong lòng người yêu thơ như " Mưa phổi" "Mưa đêm nay" ( Có bài Mưa Cẩm Giang được nhạc sĩ Anh Việt Thu phổ nhạc được nhiều người ưa thích). Số còn lại cũng chỉ là những tiếng vang trong một tỉnh lẻ đang tự tìm hướng cho thơ ca.

Thơ ở giai đoạn này vẫn chưa thoát khỏi "tháp ngà" của thi ca phần lớn hướng về tình yêu lứa đôi tình yêu quê hương đất nước thông qua những dằn vặt trăn trở nội tâm của thân phận "nhược tiểu da vàng" không cổ súy tuyên truyền cho chiến tranh. Một số bài dành cho sự ca ngợi cảnh đẹp quê hương nói chung vẫn còn trong vòng suy nghĩ "Văn học vị nghệ thuật". Có tác giả tỉnh ngoài nhưng có bài thơ về Tây Ninh rất hay đó là trường hợp Vũ Anh Khanh với thi phẩm "Tha La xóm đạo". Dòng chảy của thơ ca Tây Ninh vẫn chưa hội nhập với dòng chảy chung của thơ ca trong vùng tạm chiếm. Những bút nhóm thi văn đoàn trong xu thế chung của miền Nam xuất hiện và mọc lên như nấm sau mưa song cũng chỉ qui tụ bạn bè thân hữu những người yêu thích thơ ca chủ yếu sinh hoạt nội bộ không có tầm lan xa đó cũng là một nét mới mẽ của đời sống văn học lúc bấy giờ.

d) Thời kỳ sau 1975 đến nay...:

Từ sau ngày 30/4 năm 1975 Tây Ninh cũng như nhiều đô thị miền Nam khác bước vào cuộc cách mạng tư tưởng và văn hóa rất nhiều sách báo sách văn học thơ ca cùng nhiều ấn phẩm văn hóa khác trong vùng tạm chiếm đều được mang ra tiêu hủy các văn nghệ sĩ trong vùng ngưng hẳn sáng tác có người thay đổi bút hiệu hoặc trở về quê hương bản quán "từ giã" cuộc chơi văn chương. Cuộc sống khó khăn vất vả nên những thú vui ngâm thơ vịnh cảnh cũng dần mai một. Tiếp theo là cuộc chiến tranh biên giới nổ ra không khí văn học chùng xuống nhường chỗ cho những nhiệm vụ quan trọng trước mắt.

Giai đoạn này các văn nghệ sĩ từ trong chiến khu về như các anh Tư Văn Bảy Dũng Bảy Phát Xuân Thới Xuân Quang... Từ báo Thống Nhất chuyển về có nhà văn Vân An bên Đài truyền thanh có nhà thơ Cảnh Trà cùng những cây viết tại chỗ như Phan Phụng Văn Phan Kỹ Sửu Xuân Sắc...mở một quán thơ trên núi Bà Đen mục đích tuyên truyền cho nền văn học mới cách mạng động viên tập hợp các văn nghệ sĩ trong tỉnh tiến tới thành lập Hội VHNT tỉnh đưa văn học đến đời với sống của nhân dân qua các đợt lao động xây dựng thủy lợi Lòng Hồ Dầu Tiếng khai hoang phục hóa ruộng đồng Tây Ninh xây dựng truyền thống đấu tranh anh dũng của nhân dân Tây Ninh...cụ thể qua thơ ca điển hình là tập thơ "Dũng sĩ núi" của nhiều tác giả.

Lúc này những cây bút thơ của Tây Ninh đã bắt đầu được tập hợp lại như Vũ Mậu Tý Phan Kỹ Sửu Hồ Chí Bửu Phương Đình Xuân Đường Trần Viễn Thông Nguyễn Quốc Nam Thu Hương Nguyên Hạ. Một số khác từ tỉnh khác chuyển về có Trần Hoàng Vy ( Thuận Hải chuyển về) Nguyễn Đức Thiện (Thái Nguyên) Nguyễn Quốc Việt ( Nam Định) Nguyễn Văn Tài ( Tiền Giang) Nguyệt Quế ( Bảo Lộc) Hà Trung ( Sở Giáo dục)...Các cây viết văn xuôi như La Ngạc Thụy Dương Mộc Hóa Thiên Huy Thu Trâm Bạch Tuyết Phạm Đình Trúc Thu...cũng góp sức để xây dựng nền Văn học cho tỉnh nhà. Những cây bút mới bắt đầu xuất hiện như Mộng Trung Nhân Hường Liên Minh Phương. Lớp trẻ trưởng thành sau những năm 1980 1990 có Ngô Hồng Phước Phan Thị Liên Giang Đặng Mỹ Duyên Đào Phạm Thùy Trang Lê Thị Phù Sa Tuyết Anh Thiên Kim Sông Hương Trương Thứ Bảy..."Bản đồ" thơ ca của Tây Ninh thời kỳ này chủ yếu cũng chỉ tập trung tại Thị xã Hòa Thành và Gò Dầu. Thơ ca Tây Ninh ban đầu chỉ xuất hiện khiêm tốn trên các trang báo tỉnh sau đó xuất hiện trên các trang báo của Tp. HCM rồi của cả nước song nội lực vẫn chưa mạnh. Các tác phẩm in mới chỉ có của Nguyễn Đức Thiện Trần Hoàng Vy Hồ Chí Bửu...

Bước vào thập niên sau năm 2000 bước đi của thơ ca Tây Ninh đã dần vững chắc sau các giải thưởng thơ có tầm vóc cả nước của Nguyễn Quốc Việt Trần Hoàng Vy. Thơ đã lan tỏa khắp các huyện thị trong tỉnh có thêm những cây viết của Trảng Bàng Dương Minh Châu Châu Thành Tân Châu Tân Biên...Thêm những người trẻ tuổi như Hạ Vi Phong Thanh Nhã Thanh Thi Lương Hoài Sơn... Thơ ca lúc này đã được Hội VHNT tỉnh tập hợp in thành sách. Rất nhiều tác giả xuất bản sách thơ như Cảnh Trà Phan Phụng Văn Nguyễn Đức Thiện Trần Hoàng Vy Vũ Miên Thảo Vũ Anh Sương Khaly Chàm Hồ Chí Bửu Nguyễn Văn Tài Phan Kỷ Sửu Sông Hương Nguyệt Quế Minh Phương Xuân Đường Lê Thị Phù Sa Trương Thứ Bảy...đã gây được tiếng vang và để lại những ấn tượng đẹp trong lòng người yêu thơ. Sinh khí thơ đã được khởi sắc dòng chảy thi ca đã vượt qua khỏi ranh giới "Suối Sâu" của tỉnh để hòa chung vào nền thơ ca phương Nam đầy nắng đầy gió và hào phóng góp phần vào giọng điệu không khí chung của thơ ca cả nước.

Suốt quá trình khai phá và tìm kiếm của thơ ca Tây Ninh công đầu phải kể về nội lực tự thân vận động của bản thân mỗi người làm thơ bên cạnh là sự gợi mở hổ trợ của Hội VHNT tỉnh của trang văn học báo Tây Ninh. Còn phải kể đến sự góp sức của các câu lạc bộ thơ ca như Câu lạc bộ thơ Vàm Cỏ Đông (Gò Dầu) và gần đây là Câu lạc bộ thơ Tân Châu Tân Biên...đã giúp người làm thơ nuôi dưỡng cảm hứng đam mê mà sáng tác.

Chưa có phát hiện rõ ràng về những cây bút thơ học trò trong đội ngũ đông đảo sinh viên học sinh của tỉnh. Song đã có những bạn viết trẻ từ các trường PTTH Lý Thường Kiệt (Hòa Thành) Tân Châu Tân Biên trường Trung học Thực nghiệm...như Bùi Bảo Kỳ và những em khác là tín hiệu vui đáng mừng. ( Còn tiếp)

tranhoangvy

Gửi anh Nguyễn Đức Thiện

Anh Nguyễn Đức Thiện thân mến. Đúng đây là bài ở dạng nghiên cứu song do tư liệu ít ỏi nên chắc còn nhiều sai sót. Hy vọng sẽ nhận nhiều góp ý để bổ sung và hoàn chỉnh. Anh đọc hết cả hai entry là...mệt lắm đấy. Chúc anh luôn khỏe.

tranhoangvy

Gửi nhacsicodon

nhacsicodon thân mến. Cám ơn bạn quá khen thực ra thì xếp hàng... điểm danh và "tiếng vang" chủ yếu ở trong tỉnh. Chúc bạn những ngày đầu năm mới nhiều niềm vui sức khỏe.

Nguyễn Đức Thiện

ĐÂY LÀ BÀI CÓ TÍNH NGHIÊN CỨU. NẾU CÓ ĐIỀU KIỆN MỞ RỘNG THÊM VỀ CÁC TÁC GIẢ BẢB SẮC CỦA NHỮNG CÂY VIẾT TÂY NINH SẼ CÓ MỘT CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TỐT ĐẤY. CHÚC MỪNG NHÉ!

nhacsicodon

Bước vào thập niên sau năm 2000 bước đi của thơ ca Tây Ninh đã dần vững chắc sau các giải thưởng thơ có tầm vóc cả nước của Nguyễn Quốc Việt Trần Hoàng Vy. Thơ đã lan tỏa khắp các huyện thị trong tỉnh có thêm những cây viết của Trảng Bàng Dương Minh Châu Châu Thành Tân Châu Tân Biên...Thêm những người trẻ tuổi như Hạ Vi Phong Thanh Nhã Thanh Thi Lương Hoài Sơn... Thơ ca lúc này đã được Hội VHNT tỉnh tập hợp in thành sách. Rất nhiều tác giả xuất bản sách thơ như Cảnh Trà Phan Phụng Văn Nguyễn Đức Thiện Trần Hoàng Vy Vũ Miên Thảo Vũ Anh Sương Khaly Chàm Hồ Chí Bửu Nguyễn Văn Tài Phan Kỷ Sửu Sông Hương Nguyệt Quế Minh Phương Xuân Đường Lê Thị Phù Sa Trương Thứ Bảy...đã gây được tiếng vang và để lại những ấn tượng đẹp trong lòng người yêu thơ.

oowowoow hóa ra Thơ Ca Tây Ninh cũng nhiều nhân tài lắm đấy chư!